Servo motor là bộ phận quan trọng trong các hệ thống máy CNC, máy đóng gói, máy cắt, máy in, robot và dây chuyền tự động hóa. Khi servo không chạy, máy có thể mất khả năng định vị, không thực hiện chuyển động hoặc dừng giữa chu trình sản xuất. Tuy nhiên, servo không chạy không đồng nghĩa với việc motor đã hỏng. Nguyên nhân có thể đến từ nguồn cấp, servo drive, tín hiệu điều khiển, encoder, dây động lực hoặc chính motor.
Việc xác định đúng nguyên nhân trước khi thay thế linh kiện giúp hạn chế chi phí không cần thiết và rút ngắn thời gian dừng máy. Trong bài viết này, Trần Gia Automation phân tích những nguyên nhân phổ biến khiến servo không chạy, cách kiểm tra theo từng bước và hướng xử lý phù hợp cho kỹ thuật viên bảo trì cũng như chủ nhà máy.
Servo không chạy thường do những nguyên nhân nào?
Khi servo không hoạt động, cần kiểm tra toàn bộ hệ thống thay vì chỉ tập trung vào motor. Một hệ thống servo thông thường gồm PLC hoặc bộ điều khiển, servo drive, motor, encoder, nguồn động lực, tín hiệu điều khiển và hệ thống dây kết nối.
Chỉ cần một trong những thành phần này gặp vấn đề, motor có thể không quay.
Hiện tượng
Nguyên nhân có thể gặp
Bộ phận cần kiểm tra
Servo hoàn toàn không hoạt động
Mất nguồn, chưa Servo ON
Nguồn, drive, tín hiệu ON
Drive báo alarm
Lỗi quá dòng, quá áp, encoder...
Servo drive, motor
Motor có tiếng nhưng không quay
Kẹt cơ khí, tải quá lớn
Motor, cơ cấu máy
Servo chạy rồi dừng
Alarm, quá tải, mất tín hiệu
Drive, encoder, tải
Servo rung khi chạy
Tuning, encoder, cơ khí
Drive, motor, cơ cấu
Servo không nhận lệnh
Mất tín hiệu điều khiển
PLC, dây tín hiệu
Servo báo encoder
Encoder hoặc dây encoder
Motor, cáp encoder
Servo chạy sai vị trí
Encoder, tuning, cơ khí
Encoder, drive, tải
Do đó, trước khi sửa servo, cần xác định chính xác motor không chạy vì không được cấp lệnh, drive đang khóa, drive báo lỗi hay motor thực sự gặp vấn đề.
Kiểm tra trạng thái servo drive
Servo drive là thiết bị trực tiếp điều khiển motor. Đây là nơi nên kiểm tra đầu tiên khi servo không chạy.
Quan sát màn hình hoặc đèn LED trên drive để xem thiết bị có đang báo alarm hay không.
Nếu có mã lỗi, cần ghi lại chính xác mã alarm trước khi reset.
Không nên chỉ reset lỗi nhiều lần mà không tìm nguyên nhân.
Kiểm tra tín hiệu Servo ON
Nhiều hệ thống yêu cầu tín hiệu Servo ON hoặc Enable trước khi motor có thể hoạt động.
Nếu tín hiệu này không xuất hiện, drive có thể vẫn hiển thị bình thường nhưng motor không chạy.
Cần kiểm tra tín hiệu từ PLC hoặc bộ điều khiển đến drive.
Cách kiểm tra servo không chạy theo từng bước
Khi gặp sự cố, kỹ thuật viên nên thực hiện kiểm tra từ nguồn, drive, tín hiệu đến motor.
Không nên tháo motor ngay khi chưa xác định nguyên nhân.
Kiểm tra nguồn cấp
Kiểm tra nguồn điều khiển và nguồn động lực của servo drive.
Nếu drive không có nguồn hoặc nguồn không đúng, servo sẽ không thể hoạt động.
Cần kiểm tra:
CB.
Cầu chì.
Nguồn AC.
Nguồn DC điều khiển.
Terminal.
Dây nguồn.
Điện áp đầu vào drive.
Nếu nhiều servo cùng không hoạt động, nên kiểm tra nguồn chung trước.
Kiểm tra alarm trên servo drive
Mỗi servo drive có hệ thống mã lỗi riêng.
Một số nhóm lỗi phổ biến liên quan đến:
Quá dòng.
Quá áp.
Thấp áp.
Quá nhiệt.
Quá tải.
Encoder.
Lỗi truyền thông.
Lỗi vị trí.
Lỗi mạch công suất.
Mã lỗi giúp khoanh vùng nguyên nhân nhanh hơn.
Tuy nhiên, không phải cứ reset alarm là servo sẽ hoạt động bình thường. Nếu nguyên nhân vẫn còn, alarm sẽ xuất hiện lại.
Kiểm tra tín hiệu điều khiển
Servo có thể nhận lệnh thông qua:
Pulse/Direction.
Analog.
EtherCAT.
CANopen.
Modbus.
Các mạng điều khiển chuyên dụng.
Nếu PLC không gửi lệnh hoặc tín hiệu bị gián đoạn, motor sẽ không chạy dù drive không báo lỗi.
Với hệ thống điều khiển bằng xung, cần kiểm tra tín hiệu xung và Direction.
Với hệ thống mạng, cần kiểm tra trạng thái kết nối và cấu hình.
Nguyên nhân servo không chạy và cách kiểm tra theo từng tình trạng
Servo không chạy nhưng drive không báo lỗi
Đây là tình trạng khá dễ gây nhầm lẫn. Nếu drive không báo alarm nhưng motor không quay, cần kiểm tra trạng thái Enable, Servo ON và lệnh chạy từ bộ điều khiển.
Một số nguyên nhân thường gặp:
Chưa có tín hiệu Servo ON.
PLC chưa phát lệnh chạy.
Điều kiện liên động chưa được đáp ứng.
Giới hạn hành trình đang tác động.
Lệnh chạy đang bị khóa.
Sai tham số điều khiển.
Chưa có tín hiệu Pulse.
Chưa nhận lệnh từ mạng điều khiển.
Trong trường hợp này, không nên vội thay servo drive hoặc motor. Kỹ thuật viên cần kiểm tra logic PLC, tín hiệu điều khiển và trạng thái các điều kiện liên quan trước.
Servo có alarm thì kiểm tra như thế nào?
Khi servo drive báo alarm, trước tiên cần ghi nhận chính xác mã lỗi. Không nên liên tục tắt mở nguồn hoặc reset alarm khi chưa xác định nguyên nhân.
Một số nhóm lỗi thường gặp:
Nhóm alarm
Nguyên nhân có thể
Hướng kiểm tra
Quá dòng
Motor, tải, dây động lực
Motor và cơ khí
Quá áp
Nguồn, năng lượng tái sinh
Nguồn và điện trở xả
Thấp áp
Nguồn cấp không ổn định
Nguồn AC/DC
Encoder
Encoder, cáp kết nối
Encoder và dây
Quá nhiệt
Motor hoặc drive nóng
Làm mát, tải
Quá tải
Tải cơ khí lớn
Cơ cấu và thông số
Truyền thông
Mạng hoặc cáp lỗi
Cáp và cấu hình
Lỗi vị trí
Encoder, tuning
Drive, motor, cơ khí
Mã alarm cụ thể cần được đối chiếu với tài liệu kỹ thuật của đúng thương hiệu và model servo.
Servo không chạy có phải do motor bị hỏng?
Không nhất thiết. Motor chỉ là một thành phần trong toàn bộ hệ thống servo. Khi motor không quay, cần kiểm tra nguồn động lực, servo drive, tín hiệu điều khiển, encoder, dây động lực, dây encoder, cơ cấu tải và các tham số liên quan.
Motor có thể bị lỗi do cháy cuộn dây, hỏng encoder, hỏng phanh hoặc gặp vấn đề cơ khí. Tuy nhiên, không nên kết luận motor hỏng chỉ dựa trên hiện tượng motor không quay.
Kiểm tra dây động lực
Dây từ drive đến motor bị đứt, lỏng hoặc chập có thể khiến servo không hoạt động. Các đầu nối cũng cần được kiểm tra, đặc biệt với máy thường xuyên rung động.
Kiểm tra encoder
Encoder cung cấp thông tin về vị trí và tốc độ motor cho drive. Nếu encoder hoặc cáp encoder gặp vấn đề, servo có thể báo lỗi hoặc không cho phép motor hoạt động.
Không nên tự ý tháo hoặc đấu nối cáp encoder khi hệ thống đang có điện.
Servo đã Servo ON nhưng motor vẫn không quay
Một số trường hợp drive đã báo Servo ON nhưng motor vẫn đứng yên. Khi đó cần kiểm tra lệnh chuyển động và cơ cấu cơ khí.
Các nguyên nhân có thể gồm:
Cơ cấu bị kẹt.
Vít me bị bó.
Băng tải bị kẹt.
Hộp số gặp vấn đề.
Tải vượt khả năng của motor.
Phanh motor chưa nhả.
Lệnh điều khiển chưa được phát đúng.
Nếu tải cơ khí bị kẹt hoặc quá nặng, drive có thể phát hiện quá dòng hoặc quá tải. Vì vậy, quá trình sửa servo không chạy cần kiểm tra cả phần điện và phần cơ khí.
Xem thêm: Trung tâm Sửa Ac Servo Không Run Được, Mô Tơ Không Chạy, Nơi Sửa AC Servo Uy Tín bảo hành 3-6 tháng
Servo không chạy do phanh motor không nhả
Một số servo motor được tích hợp phanh điện từ để giữ trục motor khi thiết bị dừng.
Nếu phanh không nhả, motor có thể không quay dù drive đã nhận lệnh.
Nguyên nhân có thể liên quan đến nguồn cấp phanh, mạch điều khiển phanh hoặc chính cơ cấu phanh.
Khi kiểm tra cần xác định đúng thông số của motor và phương thức điều khiển phanh. Không nên tự ý cấp nguồn trực tiếp vào phanh khi chưa xác định thông số kỹ thuật.
Servo chạy rồi dừng giữa chu trình
Nếu servo chạy được một thời gian rồi dừng, cần quan sát chính xác thời điểm lỗi xuất hiện.
Nếu servo dừng sau khi chạy tải lớn, có thể liên quan đến quá tải hoặc quá nhiệt.
Nếu servo dừng tại một vị trí cụ thể, cần kiểm tra giới hạn hành trình, cơ cấu máy, encoder và tham số vị trí.
Nếu servo dừng ngẫu nhiên, nên kiểm tra dây encoder, dây điều khiển, nguồn cấp và kết nối mạng.
Việc ghi nhận thời điểm servo dừng sẽ giúp kỹ thuật viên khoanh vùng nguyên nhân nhanh hơn.
Servo rung, giật và hoạt động không ổn định
Servo bị rung hoặc giật cũng là dấu hiệu cần kiểm tra, ngay cả khi motor vẫn có thể quay.
Nguyên nhân thường liên quan đến:
Tuning chưa phù hợp.
Encoder hoạt động không ổn định.
Tải cơ khí.
Độ rơ cơ cấu.
Tham số servo.
Dây tín hiệu.
Cấu hình motor chưa chính xác.
Nếu tình trạng rung xuất hiện sau khi thay motor hoặc servo drive, cần kiểm tra lại thông số và cấu hình trước khi tiếp tục vận hành.
Không nên thay đổi nhiều tham số cùng lúc vì sẽ khó xác định yếu tố nào gây ra sự cố.
Quy trình sửa servo không chạy tại Trần Gia Automation
Khi cần sửa servo không chạy, việc kiểm tra theo quy trình giúp hạn chế sửa sai.
Tiếp nhận thông tin: ghi nhận thương hiệu, model servo drive và motor.
Kiểm tra ngoại quan: kiểm tra dây, đầu nối, dấu hiệu cháy hoặc hư hỏng.
Kiểm tra nguồn: xác nhận nguồn cấp cho drive.
Đọc alarm: ghi nhận mã lỗi nếu có.
Kiểm tra tín hiệu: kiểm tra Servo ON, Enable và lệnh điều khiển.
Kiểm tra motor: kiểm tra cuộn dây, encoder và phanh nếu có.
Kiểm tra cơ khí: xác định tải có bị kẹt hoặc quá tải hay không.
Chạy thử: sau khi xử lý, kiểm tra khả năng vận hành và phản hồi của servo.
Quy trình này giúp xác định lỗi thuộc về motor, drive hay hệ thống điều khiển.
Câu hỏi thường gặp về servo không chạy
Servo không chạy nguyên nhân thường do đâu?
Servo không chạy có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như mất nguồn, chưa có tín hiệu Servo ON, servo drive đang báo alarm, lỗi encoder, mất tín hiệu điều khiển hoặc cơ cấu máy bị kẹt. Trước khi kết luận motor bị hỏng, kỹ thuật viên nên kiểm tra theo thứ tự từ nguồn cấp, trạng thái drive, tín hiệu điều khiển đến motor và tải cơ khí. Việc kiểm tra từng bước giúp xác định chính xác nguyên nhân và tránh thay thế linh kiện khi chưa cần thiết.
Servo drive không báo lỗi nhưng motor không quay thì phải kiểm tra gì?
Trường hợp drive không báo alarm nhưng motor vẫn không quay thường liên quan đến tín hiệu điều khiển hoặc điều kiện vận hành chưa được đáp ứng. Cần kiểm tra tín hiệu Servo ON, Enable, lệnh chạy và tín hiệu Pulse/Direction nếu hệ thống sử dụng điều khiển bằng xung. Ngoài ra, cần kiểm tra PLC có đang phát lệnh hay không, các điều kiện liên động đã được đáp ứng chưa và giới hạn hành trình có đang tác động không. Nếu các tín hiệu đều bình thường, mới tiếp tục kiểm tra motor và cơ cấu cơ khí.
Servo báo alarm có phải motor đã bị hỏng không?
Không nhất thiết. Alarm trên servo drive có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như quá dòng, quá áp, thấp áp, quá tải, quá nhiệt, lỗi encoder hoặc lỗi truyền thông. Mỗi mã alarm cần được đối chiếu với tài liệu của đúng model servo để xác định hướng kiểm tra. Ví dụ, nếu drive báo lỗi encoder thì nên kiểm tra encoder và cáp kết nối trước khi kết luận motor hỏng. Việc xác định đúng mã lỗi sẽ giúp rút ngắn thời gian sửa chữa và hạn chế thay thế sai linh kiện.
Servo chạy nhưng bị giật hoặc rung là do đâu?
Servo chạy không ổn định có thể liên quan đến tham số tuning, encoder, tải cơ khí hoặc hệ thống truyền động. Nếu tình trạng xuất hiện sau khi thay motor hoặc drive, cần kiểm tra lại thông số cài đặt và quá trình tuning. Ngoài ra, độ rơ của cơ cấu, vít me, khớp nối hoặc tải không phù hợp cũng có thể khiến motor rung và giật. Không nên tự ý thay đổi nhiều thông số cùng lúc vì có thể làm tình trạng nghiêm trọng hơn và gây khó khăn khi xác định nguyên nhân.
Khi nào nên sửa servo và khi nào nên thay mới?
Nên ưu tiên sửa chữa khi lỗi chỉ tập trung ở một bộ phận và thiết bị vẫn còn khả năng phục hồi, chẳng hạn lỗi mạch nguồn, một số linh kiện trên bo mạch, encoder hoặc kết nối. Ngược lại, nếu motor hoặc drive đã hư hỏng nghiêm trọng, thiết bị quá cũ, linh kiện không còn hoặc chi phí sửa chữa quá cao so với thiết bị mới thì nên cân nhắc thay thế. Trước khi quyết định, cần so sánh cả chi phí thiết bị, thời gian dừng máy, khả năng tương thích và công sức cấu hình lại hệ thống.
Khi servo không chạy, không nên vội kết luận motor hoặc servo drive đã hỏng. Nguyên nhân có thể nằm ở nguồn cấp, tín hiệu Servo ON, PLC, truyền thông, encoder, dây động lực, cơ cấu cơ khí hoặc chính drive.
Cách kiểm tra hiệu quả là bắt đầu từ nguồn và trạng thái drive, sau đó kiểm tra alarm, tín hiệu điều khiển, encoder, motor và tải cơ khí. Với mỗi biểu hiện khác nhau, cần có hướng chẩn đoán riêng.
Đối với dây chuyền sản xuất, việc xác định đúng nguyên nhân ngay từ đầu giúp hạn chế thay linh kiện không cần thiết, giảm thời gian dừng máy và kiểm soát chi phí bảo trì tốt hơn.
Trần Gia Automation hỗ trợ kiểm tra và sửa chữa hệ thống servo công nghiệp với các tình trạng servo không chạy, báo alarm, quá nhiệt, mất encoder, chạy sai vị trí, rung giật hoặc lỗi servo drive. Khi gửi thiết bị kiểm tra, nên cung cấp đầy đủ model, mã alarm và tình trạng thực tế để quá trình chẩn đoán được nhanh chóng và chính xác hơn.
Chi phí sửa servo không chạy phụ thuộc vào đâu?
Chi phí sửa servo phụ thuộc vào nguyên nhân thực tế.
Nếu lỗi do dây, đầu nối hoặc cấu hình, phương án xử lý sẽ khác với trường hợp drive bị lỗi công suất.
Một số yếu tố ảnh hưởng đến chi phí gồm:
Model servo drive.
Model motor.
Mã alarm.
Tình trạng motor.
Tình trạng encoder.
Mạch công suất.
Linh kiện cần thay.
Mức độ hư hỏng.
Khả năng tìm linh kiện.
Vì vậy, không nên đưa ra một mức giá cố định khi chưa kiểm tra thiết bị.
Khi nào nên sửa servo và khi nào nên thay mới?
Sửa chữa thường phù hợp khi lỗi tập trung ở một bộ phận và thiết bị vẫn còn khả năng phục hồi.
Ví dụ, drive bị lỗi một số linh kiện trên bo mạch nhưng các phần còn lại hoạt động tốt.
Motor có encoder lỗi nhưng phần cơ khí và cuộn dây vẫn tốt cũng có thể được xem xét sửa chữa tùy model.
Ngược lại, nếu thiết bị đã quá cũ, hư hỏng nhiều bộ phận hoặc linh kiện không còn phù hợp, thay mới có thể là lựa chọn tốt hơn.
Trường hợp
Phương án nên cân nhắc
Lỗi dây/cáp
Sửa hoặc thay dây
Lỗi encoder
Kiểm tra/sửa encoder
Lỗi nguồn drive
Sửa mạch nguồn
Lỗi bo mạch
Kiểm tra và sửa chữa
Motor cháy nặng
Cân nhắc sửa hoặc thay
Thiết bị quá cũ
So sánh sửa và thay mới
Hư nhiều bộ phận
Đánh giá hiệu quả kinh tế
Những lưu ý khi kiểm tra servo không chạy
Servo là thiết bị công suất và có thể liên quan đến điện áp nguy hiểm. Vì vậy, quá trình kiểm tra cần tuân thủ quy trình an toàn của nhà máy.
Không nên tháo dây motor hoặc encoder khi thiết bị đang có điện.
Không nên reset alarm liên tục mà không tìm nguyên nhân.
Không nên thay drive ngay chỉ vì motor không quay.
Không nên thay motor nếu chưa kiểm tra tín hiệu điều khiển và nguồn.
Đối với các lỗi liên quan đến mạch công suất, cần để người có chuyên môn thực hiện kiểm tra và sửa chữa.
Đội ngũ kỹ sư đông, giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tự động hóa.
Tư vấn 24/7 thông qua số HOTLINE: 0913 506 739.
Địa chỉ: 703/13 Đường Lê Trọng Tấn, Phường Bình Hưng Hòa, Q. Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh (Góc Phạm Đăng Giảng & Lê Trọng Tấn)
TRAN GIA chính là nhà nhập khẩu trực tiếp linh kiện, Phụ kiện chính hãng uy tín.
Kho linh kiện lớn, đối với những linh kiện tiêu chuẩn – chính hãng luôn luôn có sẵn để phục vụ quý khách.
Bảo hành sửa chữa trong vòng 3 tháng
– Các khu vực chúng tôi cung cấp dịch vụ sửa chữa servo toàn quốc: Thành phố Hồ Chí Minh, Long An, Bình Dương, Bình Phước, Bà Rịa-Vũng Tàu, Tây Ninh, Tiền Giang, Tp. Cần Thơ, Sóc Trăng, Bến Tre, An Giang, Đồng Tháp, Kiên Giang, Vĩnh Long, Trà Vinh,…
– Dịch vụ chuyên dịch vụ sửa chữa servo tận nơi Tại Tp Hồ Chí Minh : Tân Phú, Tân Bình, Gò Vấp, Quận 1, Quận 3, Thủ Đức, Quận 5, Quận 6, Bình Tân, Phú Nhuận, chợ Nhật Tảo, chợ Dân Sinh, KCN Thuận Đạo, KCN Tân Bình, KCN Vĩnh Lộc, KCN Lê Minh Xuân, KCN Mỹ Phước 1, KCN Mỹ Phước 2, KCN Mỹ Phước 3, KCN Sóng Thần, KCN Linh Trung, KCN Hiệp Phước, KCX Tân Thuận, KCN Tân Tạo, KCN Tân Phú Trung, KCN Tây Bắc Củ Chi, KCN Đông Nam, KCN Tân Phú Trung,…
Hình ảnh servo đang trong quá trình được sửa chữa tại Trần Gia Automation
